دیدنی و شنیدنی از ارگ قدیم بم_تصاویری از بازسازی ارگ قدیم بم

سلام.

امروز براتون تصاویری از بازسازی بخش هایی از ارگ قدیم بم رو گذاشتم.امیدوارم خوشتون بیاد.

دیدنی وشنیدنی ها ازارگ قدیم بم_ارگ بم

ارگ بم –  شماره   ثبت در فهرست آثار ملي  519   ارگ بم بر بلنداي صخره اي سترگ، درجنوب رودخانه پشت رود جا دارد و شهر بم و ديوار شهربست قديم آن در جنوب ارگ و درفاصله ميان رودخانه پشت رود و رودخانه ديگري شكل گرفته است و امروزه بسترود به خياباني ميان شهري بدل گرديده است .

ارگ بم عضوي از منظومه اي بزرگ از بناهاي تاريخي است كه آن را در ميان گرفته اند ؛ شهر باستاني دارزين با قدمتي در حدود هزاره اول پيش از ميلاد در اراضي شمال غربي بم امروزي برپا بوده و هنوز كوشك هاي ميان محله هاي شهردوران قرون اوليه اسلامي در آن بر پامانده اند و تنها قريه كوچكي در حوزه غربي آن آباد است ؛ قلعه دختر در شمال رودخانه پشت رود و در جنوب آن بناي چارطاق و ساختمان كوشك و پير علمدار و همچنين در مشرق و نزديكي ارگ، بناي تاريخي مسجد حضرت رسول بر پيرامون فضاي ارگ برپا بوده اند . هرچند كه پيشينه اين بنا ها ساليابي نشده است ، با اين حال قدمت آن ها ، از قرون اوليه دوران اسلامي تا دوره ايلخاني قابل تخمين به نظر مي رسد.

دیدنی و شنیدنی از ارگ قدیم بم_تاریخچه ارگ بم

 

سلام به مخاطبان وبلاگ دریجان

این دفعه توضیحاتی در مورد مهمترین بنای تاریخی شهرمون تقدیم می کنم 

بنای ساختمان از خشت ،‌ آجر و گل است و بزرگترین مجموعه خشتی جهان است و یكی از زیباترین بناهای عصر اشكانیان. این ارگ بزرگترین بنای خشتی جهان و در مساحتی بالغ بر ۶ كیلومتر مربع و بر فراز تپه ای به ارتفاع ۶۱ متر واقع شده است. شامل شهر قدیم و قلعه, قریب به ۲۰ هكتار (طول ضلع غربی ارگ ۵۲۰ و عرض آن ۴۳۰ متر می باشد ) وسعت داشت و مسافت ارگ و قلعه , قریب ۶ هكتار بود. سه سمت قلعه را باغ و خانه های مسكونی و زمینهای كشاورزی محصور نموده و ضلع شمالی در امتداد رودخانه پشت رود قرار گرفته است.

بم در ۱۹۳ كیلومتری جنوب غربی كرمان و در دشت حد فاصل جبال بارز و كوههای كبودی واقع شده است. بم ۱۰۵۰ متر از سطح دریا بالاتر است و ۱۹۴۸۰ كیلومتر مربع وسعت دارد. قدیمی ترین نشانه های تمدن در تپه های بیدرون در ۱۵ كیلومتری شهر كشف شده است. مطالعات معماری نشان می دهد كه قدمت بیدرون به هزاره چهارم قبل از میلاد برمی گردد.

شهر بم یك از كهن ترین مراكز شهرنشینی ایران بود. تپه های تاریخی "بیدرون " در ۱۰ كیلومتـری شمال و تل آتشی در دارستان در فاصله ۳۰ كیلومتری شرق بم كه متعلق به هزاره های دوم تا چهارم قبل از میلاد مسیح است گواه این قدمت تاریخی است. از شش هزار سال قبل بم و حومه آن محل سكونت مردم بوده است. در شمال شرقی شهر بم , بر بالا و دامنه صخره قلعه ای مستحکم وجود داشت که اهالی محل آن را " ارگ " نامند که در واقع این بنای سترگ , شهر قدیـم بم است. دور تا دور قلعه خندقی های عمیق وجود داشت كه آن را از یورشها مصون می داشت، خندق گرداگرد حصار بم كه طبعا" برای دفاع از شهر احداث شده بوده، گاه برای خود ساكنین مشكل ساز می شد زیرا مهاجمان با انداختن آب زیاد به خندق باعث ویرانی حصار می شده اند، تا بتوانند به درون شهر رخنه كنند.

ارگ بم تشكیل شده است از :

دروازه اصلی ، بازار ، میدان تكیه ، مسجد برزگ ارگ ، مجموعه میرزا نعیم ، مسجد كوچك ، كاروانسرا ، زورخانه ، حمام ارگ، دروازه حصار دوم ، مدرسه یا خانقاه ارگ ، اصطبل ، قورخانه ، محل آسیاب بادی ، خانه حاكم ، چهار فصل ، چاه اصلی ارگ ، بقایای محله قدیم ، كناری محله یا غلام محله ، دروازه كت كرم و زندان

ارگ بم و شهر آن از جمله قلعه های نظامی بسیار مهم و تاریخی به شمار می رود. در میان قلعه عمارت حاكم نشین بر روی صخره ای طبیعی بنا شده بود كه دارای پنج طبقه بود و همگی از خشت و گل. ستونها و قوسها باقی مانده در قلعه بم، مغازه های نانوایی , روغنگیری و قفسه های خشتی در بازار قلعه نشان از رونق گذشته آن داشت. ارگ بم نمونه کاملی از شیوه های معماری ایران است و نمونه هایی از قرنها معماری در آن به چشم می خورد.

بنای ساختمان از خشت ،‌ آجر و گل است و بزرگترین مجموعه خشتی جهان است و یكی از زیباترین بناهای عصر اشكانیان. این ارگ بزرگترین بنای خشتی جهان و در مساحتی بالغ بر ۶ كیلومتر مربع و بر فراز تپه ای به ارتفاع ۶۱ متر واقع شده است. شامل شهر قدیم و قلعه, قریب به ۲۰ هكتار (طول ضلع غربی ارگ ۵۲۰ و عرض آن ۴۳۰ متر می باشد ) وسعت داشت و مسافت ارگ و قلعه , قریب ۶ هكتار بود. سه سمت قلعه را باغ و خانه های مسكونی و زمینهای كشاورزی محصور نموده و ضلع شمالی در امتداد رودخانه پشت رود قرار گرفته است.

ارگ بم را به بهمن پسر گشتاسپ نسبت می دهند. تا ۱۸۰ سال قبل مردم در ارگ زندگی می كردند. سابقه تاریخی ارگ بم به موجب نوشته های تاریخی , از جمله حدود العالم و تاریخ وزیری به دو هزار سال پیش می رسد.
ارگ قبل از حکومت ساسانی و احتمالا" در دوره اشکانی ایجاد شده و چند حصار و دروازه در اطراف آن وجود داشته است. احتمال می رود ساکنین قلعه بم معاش خود را از راه کشاورزی و پارچه بافی می گذرانیده اند.

دیدنی وشنیدنی از ارگ قدیم بم

 

ای قسمت از وبلاگ توسط خانم پورطاهری بعد از چندین ماه زحمت وتلاش آماده گردیده امیدوارم که از مطالب وتصاویر دیدنی استفاده کنید

در شمال شرقي شهر بم , بربالا و دامنه صخره اي عظيم قلعه اي مستحکم را پي افکنده اند که اهالي محل آن را " ارگ " نامند که در واقع اين بناي سترگ , شهرقديـم بم است , ارگ بــم و شهـــر آن از جمله قلعه هاي نظامي بسيار مهم و تاريخي به شمار مي رود . ارگ بم نمونه کاملي از شيوه هاي معماري ايران است و نمونه هايي از قرنها معماري در آن به چشم مي خورد . ارگ بم که بزرگترين مجموعه خشتي جهان است , به شکل قلعه هاي پرشکوه برفراز تبه اي به ارتفاع 61 متر چونان تاجي مرصع برسربناهاي تاريخي ايران , درخششي جاودانه دارد . پيرامون ارگ بم , حکايتهاي تاريخي که گاه به جرگه افسانه مي گرايد , فراوان است ولي سعي براين است که مستندترين موضوعات باستان شناسي با مدد از تاريخ و معماري در معرفي هرچه بهتر اين بناي بزرگ دخالت داشته است . سابقه تاريخي ارگ بم به موجب نوشته هاي تاريخي , از جمله حدودالعالم و تاريخ وزيري به دو هزار سال پيش مي رسد . شواهد زيادي از جمله وضعيت پلان مرکـــزي وتعدادي خشت موجود در خانه حاکم و خانه رئيــس سرباز خانه ادعاي فوق را به اثبات مي رساند . در کل , از مجموع نوشته هاي دوران اسلامي و بررسي هاي مقدماتي معماري و باستان شناسي مي توان نتيجه گرفت که ارگ قبل از حکومت ساساني و احتمالا" در دوره اشکاني ايجاد شده و چند حصار و دروازه در اطراف آن وجود داشته است احتمال مي رود ساکنين قلعه بم معاش خود را از راه کشاورزي و پارچه بافي مي گذرانيده اند پژوهش در امر نحوه زندگي و تاريخ ارگ احتياج به يک سري کاوشهاي منظم باستان شناسي دارد ولي آنچه مسلم است سابقه تاريخي ارگ به قبل از اسلام مي رسد و در طول تاريخ ارگ , بارها مورد يورش قرار گرفته و بازسازي شده است . ارگ بم بااين سابقه طولاني تاحدود 180 سال پيش از اين , محل سکونت عده اي از اهالي بم بوده و بعد از ترک و نقل مکان مردم , به دست فراموشي سپرده شده است . دراين مدت که بيش از 150 سال به طول انجاميده خرابي هاي جبران ناپذيري توسط عوامل انساني و عوامل طبيعي بر پيکره ساختمانها وارد آمده است . مجموعه ارگ بم , شامل شهر قديم و قلعه , قريب به 20 هکتار (طول ضلع غربي ارگ 520 و عرض آن 430 متر مي باشد ) وسعت دارد و مسافت ارگ و قلعه , قريب 6 هکتار است

 

 

 

تهيه نقشه ليزرى از ديوار محيطى ارگ بم با هدف شناسايى آسيب هاى وارده به اين حصار و مستندنگارى دقيق آن آغاز شد.ارگ تاريخى و باستانى بم يكى از بزرگ ترين سازه هاى خشتى جهان است كه به اعتقاد كارشناسان تاريخ ساخت آن به دوران ساسانى باز مى گردد.

 

مجموعه ارگ بم، شامل شهر قديم و قلعه، قريب به 20 هكتار وسعت دارد. اين شهر قديمي از چهار قسمت تشكيل شده و شامل خندق گرداگرد حصار، برج‌هاي ديده‌باني، ورودي قديمي، كوچه‌ها و خانه‌هاست. واحدهاي شناخته شده اين بنا ورودي و محله عامه‌نشين، دروازه دوم و اصطبل، دروازه سوم، سربازخانه و تشكيلات مربوط به آن، ساختمان مركزي يا حاكم‌نشين.

واحدهاي شناخته شده در عامه‌نشين را نيز راهروي اصلي (بازار)، كاروانسرا، آب انبار، ميدان مدرسه، حمام و زورخانه و تعدادي خانه‌هاي قديمي تشكيل مي‌دهد. در محله عام‌نشين، خانه‌هاي عمومي كنار كوه روي زمين مسطح بنا شده‌اند و از نظر شهرسازي و تشكيلات زندگي شهري مجموعه كاملي محسوب مي‌شود.

 قسمت عامه نشین

کوچه ها

قسمت حاکم نشین بر بالای تپه از جنس ریولیت بنا شده است که مشرف بر تمامی قلعه می باشد  

بالاترین  قسمت قله  نگهبانان دیده بانی می نموده اند  (معروف به کلاه فرنگی)

 

نمای سربازخانه

نمای از سربازخانه و جایگاه اعدام مجرمین

استبل اسب ها

 

 

 

 

 

بم در 193 كيلومتري جنوب غربي كرمان و در دشت حد فاصل جبال بارز و كوههاي كبودي واقع شده است . بم 1050 متر از سطح دريا بالاتر است و 19480 كيلومتر مربع وسعت دارد و جمعيتي بالغ بر 182040 نفر در آن سكنا دارند . قديمي ترين نشانه هاي تمدن در تپه هاي بيدرون در 15 كيلومتري شهر كشف شده است . مطالعات معماري نشان مي دهد كه قدمت بيدرون به هزاره چهارم قبل از ميلاد برمي گردد . از شش هزار سال قبل بم و حومه آن محل سكونت مردم بوده است . در زمان هاي باستان مردم در قلعه اي زندگي مي كردند كه به آن ارگ بم مي گويند . اين ارگ دُرّ گرانبهاي ديدنيهاي تاريخ ايران است و يكي از زيباترين بناهاي عصر اشكانيان است . اين ارگ بزرگترين بناي خشتي جهان است و  در مساحتي بالغ بر 6 كيلومتر مربع و بر فراز تپه اي به ارتفاع 61 متر واقع شده است . شواهد تاريخي در باره اين ارگ فراوان اند و گاهي به افسانه مي مانند  . ارگ بم را به بهمن پسر گشتاسپ نسبت مي دهند . تا 180 سال قبل مردم در ارگ زندگي مي كردند . بناي ساختمان از خشت ،‌ آجر و گل است . تنها يك در ورودي موجود است كه به طاقهاي عصر ساساني مي ماند . دو برج موجود در عصر صفوي به آن اضافه شده است . خرابه هاي دروازه ديگري را در بخش شمالي ارگ مي توان ديد . ارگ  چهار مرتبه دارد . نخستين با ارتفاع 18 متر امن ترين بخش ارگ است . قلعه ها در فاصله 30 تا 40 متري از يكديگر قرار دارند . پست هاي ديده باني به امنيت قلعه مي افزايند  و محل استراحت نگهبانان اند . كنگره ها و برجها نقشي اساسي در امنيت قلعه دارند . خندقي قلعه را احاطه كرده است و ارگ از سمت جنوب داراي راهي است كه به كاخ حاكم ختم مي شود و چند رديف مغازه در دو سوي شرق و غرب قلعه واقع شده است . 60 متر از مسير منتهي به بازار مسقّف و سنگ فرش است . مسجد جامع ،‌ آب انبار ، ‌ميدان ، مكتب ،‌ حمام ،‌ زورخانه و چندين خانه قسمت هاي تشكيل دهنده ارگ محسوب مي شوند . بعضي خانه ها قسمت اندروني و بيروني ، مجراي تهويه ،‌ رواق ،‌ اتاقهاي خاص تابستان و زمستان ، ، اصطبل اسب و گوسفند و چاه  آب دارند . ساكنان با كشاورزي و قالي بافي امرار معاش مي كردند . از دروازه دوم مي توان بخش حاكم نشين ارگ را ديد كه بر فراز كوهي قرار دارد . در كنار اصطبل حيوانات مخزن آب و چاهي در بخش جنوب شرقي قرار دارد . در دروازه سوم خانه هاي فرماندهان نظامي قرار دارد . آسيابي بادي در عصر قاجار در ارگ بم ساخته شد كه در قسمت جنوب غربي قلعه واقع است . بخش حاكم نشين ،‌خود از دو بناي چهار فصل و خانه حاكم ،‌ برج مراقبت مركزي ،‌حمام ،‌ حوض و چاه آب تشكيل شده است . تا 80 سال قبل از  بخش حاكم نشين قلعه جهت اهداف نظامي استفاده مي شد . نوشته هاي دوران اسلامي و مطالعات معماري و باستان شناسي بر اين مطلب دلالت دارند كه اين ارگ به دوره قبل از ساسانيان و احتمالا دوره اشكانيان تعلق دارد . ارگ بم در طي تاريخ مورد توجه بسيار بوده است . اين ارگ نخستين نقطه تلاقي معماري و شهرنشيني ايران است . برنامه هايي براي بازسازي ارگ ترتيب داده شده است تا بدون تأثير بر شكل و ساختار منحصر به فرد آن ارگ را از ويراني نجات دهد . چند نقطه مهم همچون مسجد ،‌ مجموعه ميرزا نعيم ،‌ خانه احمدي يا خانه خانواده زابلي و استراحتگاه حاكم بطور كامل بازسازي خواهد شد .

 

تصاویر از دوران قاجاریه

 

 ارگ بم تا ۱۸۰ سال قبل مسکونی بوده است یعنی دوران قاجاریه

 

 

 

تهیه نقشه اسکن لیزری از ویرانه‌های بم از دیگر برنامه‌های انجام گرفته در ارگ بم است. این نقشه با داشتن بیش از 20 هزار نقطه‌ برای شناسایی ارتفاعات و نقاط برجسته ارگ مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین نقشه‌های دیگری توسط وزارت فرهنگ فرانسه و سازمانی در ژاپن تهیه شده است، اما با این وجود بناهای داخلی ارگ همچنان از منظر دوربین گردشگران و عکاسان دور مانده و امروز یکی از ناشناخته‌های ارگ محسوب می‌شود.

 

بخش‌های مختلف ارگ هم با نصب داربست ایمن‌سازی شد. با نصب داربست‌ها نقاط سالم مانده‌ای که احتمال ریزش در برابر پس‌زلزله‌ها را داشته‌اند استحکام بخشی شده‌اند.

 

از اقدامات دیگر می توان به خرید خانه‌هایی که در حریم ارگ وجود داشتند و جلوگیری از تردد ماشین‌های سنگین از روی پل ارگ بم از دیگر کارهای انجام گرفته برای حفظ یک سایت میراث جهانی بود. گذاشتن نرده و احداث محل نگهبانی و درست کردن یک پارکینگ برای ماشین‌ها از اقداماتی بود که برای ساماندهی محوطه انجام گرفت.

احداث یکی از کارگاه‌های مجهز خشت خاورمیانه از مهم‌ترین فعالیت‌های انجام گرفته در ارگ بم بود.

تهیه خاک مهمترین و حساس‌ترین فعالیت‌های انجام گرفته در ارگ بود. در وهله نخست انواع خشت‌های ارگ مطالعه شد. بعد از آن کارشناسان به سراغ معادنی رفتند تا بتوانند خاک مقاومی را از آن استخراج کنند. نزدیک به 20 معدن برای انجام این امر شناسایی شد. باستان شناسان خاک این 20 معدن را به ارگ آوردند و با خشت ارگ مقایسه کردند.

بزرگترین چالش پیش روی کارشناسان پس از ویرانی ارگ بم برای بازسازی، نبود سند کافی برای بازسازی ارگ بود.

 

 

 

پس از زلزله ارگ بم ستاد بحرانی در بم با هشت کمیته کاری تشکیل شد. این کمیته‌ها شامل کمیته مستند نگاری، فعالیت‌های بین‌المللی، امنیت، روابط عمومی، مسائل فنی، اجرایی و کمک‌های مردمی بوده است.
از زمان زلزله ارگ بم تاکنون تیمی متشکل از متخصصان رشته‌های مختلف میراث فرهنگی از باستان شناسی گرفته تا مرمت، برای بازسازی ارگ بم به تکاپو افتادند. به گفته کارشناسان، این تیم تا امروز توانسته است به نتایج قابل قبولی در این زمینه دست یابد.
زلزله بم و آوار شدن بیش از دو هزار سال تاریخ در 12 ثانیه، نگاه جهانیانیان را به این سو کشاند و به همکاری‌های بین‌المللی بسیار تاثیرگذاری منجر شد.
یونسکو، موسسه کراتر فرانسه و دولت ژاپن از نزدیکترین همکاران پروژه بم بودند که پس از گذشت سه سال از زلزله بم همچنان به همکاری خود ادامه می‌دهند.
کمک یک میلیون و 300 هزار دلاری ژاپن به ارگ باعث شد تا کارگاه مرمتی ارگ بم به یکی از کارگاه‌های مجهز مرمتی کشور تبدیل شود. امسال هم یونسکو در سی‌امین اجلاس خود در لیتوانی تصمیم گرفت تا ارگ بم و منظر فرهنگی آن یک سال دیگر در فهرست در خطر این سازمان باقی بماند و از کمک‌های مالی و کارشناسی این سازمان بهره‌گیرد.
زلزله بم همگان را به موضوعی جدی به نام حفاظت از تاریخ خشتی این سرزمین مواجه کرد. خشت عنصری ناپایدار و نامقاوم است و تنها می‌تواند نیروهای فشاری را تحمل کند و اگر این خشت دچار بحرانی چون زلزله شود دیگر نمی‌توان برای آن کاری کرد.
اگر تصور شود بیش از 90 در صد میراث فرهنگی کشور کالبدی خشتی دارد معلوم می‌شود تا چه اندازه میراث فرهنگی ایران آسیب پذیر است. کارشناسان با گذشت مدتی که از زلزله بم می‌گذرد تجربیات جدیدی به دست آورده‌اند که این تجربیات می‌تواند به صورت یک سند در مواقع مشابه مورد استفاده قرار گیرد. 

 

تصاویر مربوط به استبل   می باشد

 

زلزله ۵ دی ماه ۱۳۸۲  ارگ تاریخی بم را به میزان ۹۰ درصد تخریب نمود گرچه این حادثه برای معماران و دوستداران این اثر یک فاجعه  بسیار بزرگ به شمار می رود اما فرصتی بسیار مناسب  برای باستان شنان پیش امد تا به کاوش های باستان شناسی خود بپردازند .

ورودی اصلی قلعه

اين بناها که از خشت، کاهگل و تنه درختان نخل ساخته شده، بزرگترين مجموعه از اين نوع در جهان است و به خاطر همین نوع مصالح بود که این بنا در برار زلزله ۶.۲ ریشتری تا ۹۰ در صد تخریب گردید  این اثر در دوران مختلف تاریخی هم بر اثر جنگها و مصائب طبیعی دچار تخریب گردیده است شاید بارزترین آن مربوط به ۵۰۰ سال قبل می باشد که بر اثر زلزله بزرگ  دچار تخریب گردیده است.

ورودی قسمت  دوم به قسمت سربازخانه و حاکم نشین

داربست جهت بازسازی دیواره اصلی

داربست ورودی قلعه

 داربست قسمت دیوار حاکم نشین