کامپیوتر و الکترونیک_ پاک کردن هارد دیسک
پاك كردن هارد درايو كارمشكلياست و زمانيكه اين كاررا انجام ميدهيد، هنوز هم كاملاً مطمئن نيستيد كه آيا تمـام بخشهاي قديمي را كه بيتهاي نـاخواسته ميتـوانند در آنجا مخفي شوند، پاك شدهاند. البته، شما هميشه ميتوانيد كار پاك كردن هارددرايو را با استفاده از يك نرمافزار انجـام دهيد، ولي اين كارمي تواند خطرناك باشد، زيرا ممكناست به كامپيوتر و دادههاي شما صدمه بزند. اگـر شما خودتان بخواهيد هاردتان را پاك كنيد، اين كاررا فقط با دانستن چگونگي روش اين كار، ميتوانيد انجام دهيد.
كامپيوترها ممكن است براي كاربران معمولي اسرارآميز به نظر آيند، ولي از نظر بيشتر كاربران، آنها كاملاً برپايه منطق هستند و براساس اصول كارمي كنند. در يك كامپيوتر هرچيزي جايي دارد، با اين وجود، گاهي اوقات شما نميتوانيد آن محل را پيدا كنيد. خوشبختانه، ابزارهاي متعددي وجوددارند كه ميتوانيد ازآنها براي يافتن فايـلهاي جدا افتاده، تكراري، موقت، غيرضروري و همانند آنها استفاده كرده وسپس آنها را از روي سيستم پاك كنيد.
مرحله پاک کردن
اولين ابزاري كه به شما توصيه ميكنيم، برنامه Disk Cleanup در ويندوز است. زمانـي كه با وب كار ميكنيد، برنامهها را نصب و يا حذف ميكنيد و يـا كارهـاي ديگـري انجـام ميدهيد، سريعاً فضـاي هاردتان پرخواهد شد. بعد از اينكه بعضي از اين كارها را انجام داديد، فايلهاي غيرضروري ممكن است در سيستم باقيبمانند و فضاي مفيد هاردتان را اشغال كنند. برنـامه Disk Cleanup، هاردتان را اسكن ميكنـد و به جستوجــوي فايلهـاي غيـرضروري ميپردازد تا آنها را حذف كند.
بسته به اينكه چه ميزان ازكامپيوترتان استفاده ميكنيد، توصيه ميكنيـم كه ازبرنامه Disk Cleanup حداقل هفتهاي يك يا دوبار استفاده كنيد تا كامپيوترتان با بالاترين كارآيي كاركند. براي استفــاده از اين برنــامه منـوي Start را بــاز كــرده و روي All Programs (يــا Programs) كليــك كنيــد و سپـس System Tools ،Accessories و از آنجا Disk Cleanup را انتخاب كنيد. با انتخاب اين برنامه، Disk Cleanup شروع به اسكن درايوتان ميكند تا فضايي را كه ميتوان آزاد كرد، محاسبه كرده و بعد از يك يا دو دقيقه، كادر محاورهاي آن روي مانيتورتان ظاهر ميشود.
در زبانه Disk Cleanup، زير عنوان Files To Delete، ليستي از انواع فايل را مشاهده خواهيـد كرد، مثل:
Temporary Internet Files ، Downloaded Program Files و Offline Web Pages
كه هر كدام از آنهـا همراه با بررسي فضاي هارد، بررسي ميشوند. اگر درون اين ليست را نگاه كنيد، احتمـالاً ليست طولاني را در كنار Temporary Internet Files يا Compress Old Files مشاهده خواهيد كرد. بعضي از كادرهـاي علامت ايـن گروهها انتخاب شدهاند. ميتـوانيد از ايـن علامتهـا بـراي تعييـن انواع فايلهايي كه بايد حذف شوند، استفاده كنيد. ( شكل 1)
ما بر پايه تجربه، فكر ميكنيم كه بهتر است انواع فايلهاي زير را انتخاب كنيد (البته اگر كادرهاي علامت آنها هنوز انتخاب نشـدهانـد):
Downloaded Program Files (ايــن مــورد بــاعث حــذف برنامههايــي كه نصـب كــردهايـد، نمــيشود)، Recycle Bin،
Temporary Internet Files (فايلهايي كه در زمان جستوجو در اينترنت برروي هردتان قرار گرفتهاند)، Temporary Files (فايلهاي ديگــري كه براي استفــاده موقت برروي هــاردتان قرارگرفته اند) و Compress Old Files (براي فشرده كردن ميزان فضايي كه فايلهاي بدون استفاده اشغال ميكنند). روي OK و سپس روي Yes كليك كنيد.
همچنيـن ميتـوانيد از Disk Cleanup بـراي خلاص شـدن از فايلهـاي ناخواسته ويندوزتـان استفاده كنيد. با اين وجود بايد توجه داشته باشيد كه اگر ميخواهيد اين برنامه ها را بعداً دوباره روي سيستمتان برگردانيد، بايد ديسك نصب سيستم عامل را داشته باشيد.
بـراي مثـال ممكن است كه بخـواهيد با حـذف كردن بـازيهاي وينـدوز كه در هركامپيوتري وجود دارد، كارآيـي سيستم را افزايش دهيد.
در ايـن زمـان است كه زبانه ديگـري يعنـي More Options به كار ميآيـد. زبـانه اصلـي شـامل سه بخـش ميشـود كـه عبارتند از:Windows Components، Installed Programs، و System Restore. در Windows Components روي دكمه Clean Up كليك كنيد.
در ويـزارد Windows Components مطمئن شويد كه گزينه Accessories And Utilities انتخــاب شــده بـاشد. سپــس روي دكمـه Details كليـك كنيد. به صورت پيش فرض، تمــام زيربخشها انتخاب ميشوند. گزينه Games را از انتخاب خارج سازيد و بنابراين فقط گزينه Accessories انتخاب شده است. روي OK و سپس Next كليك كنيد. بعد از چند لحظه، وينـدوز فايلهـاي مرتبط با بـازي را حذف ميكند. بـراي بستن ويـزارد روي Finish و براي بستن كادر محاورهاي روي OK كليك كنيد.
حذف نسخه هاي كپي يك فايل
گاهـي اوقات ما ناخواسته چندين كپي از يك فايل را از اينترنت دريافت ميكنيم. اين مورد بيشتر زماني اتفاق ميافتـد كه مـا فايلي را از محلي ناشناخته دريافت ميكنيم و نميتـوانيم آن را بيـابيـم و سپس دوبـاره همان فايـل را ازمحـل ديگـري دريافت ميكنيم. در چنين حالتـي، رفع اين عيب مشكل است و بهتر است كه ابزاري داشته باشيم كه بتواند هارد را اسكن كند. البته وينـدوز داراي چنيـن ابـزاري نيست اما نـرمافـزارهـاي رايگـان خوبـي در ايـن زمينه وجـود دارند.
براي مثال، نرم افزار Double killer از سايت زير قابل دسترسي است:
www.bigbangenterprises.de/en/doublekiller
اين نرم افزار هـارد را اسكن ميكند و به دنبال فايلهايي با نـام، اندازه، محتوا و تاريخهاي مشابه ميگردد. اين نرمافـزار به شما اجازه ميدهد كه ملاك فيلتركردن را انتخاب كنيد و فايلهـا را براساس انتخـاب خودتـان بيابيد و حذف كنيد. زماني كه كار اسكن را انجــام ميدهيد، ليستـي از فايلهــاي تكـراري را كه ميخواهيد حذف شوند، انتخاب كنيد.
راحتتر كردن روند راه اندازي سيستم
راه ديگري كه بـاعث در همريختگي كامپيوترميشود، قراردادن تعداد زيـادي آيتـم در بخش Startup سيستم است كه در زمان راهاندازي سيستم، راه اندازي ميشوند.
مطمئناً، شمـا در زمـان راه اندازي كامپيوترتـان، ميخـواهيد كه برنـامه ضد ويـروس را به كـار ببريد، ولي آنچه كه باعث كاهش سرعت كامپيوتر شده است، برنامههايي است كه ناخواسته در منوي Start گذاشتهايد.
بـراي اينكه روند راهانـدازي سيستـم را راحتتـر كنيد، منـوي Start را بـاز كــرده و سپس Run را انتخـاب كنيد و در كـادر متني، عبارت msconfig را تايپ و روي OK كليك كنيد. زماني كــه System Configuration Utility بـاز ميشـود، زبــانه Stratup را انتخاب كنيد.
ليست فايلها را اسكن كنيد و اگر مطمئن نيستيد كه نام مشاهده شده مربوط به چه فايلي است، اشاره گر ماوس را در سمت راست عنوان Command قرار دهيد. زمانـي كه اشارهگر ماوس تبديـل بـه اشارهگري دو طرفه ميشود، آن را بـه سمت راست بكشيـد تا فضاي لازم براي مشاهده كل مسير فايل را بيشتر كنيد. به ايـن ترتيب ميتـوانيد محل ذخيره فايل برروي هـارد را مشاهده كنيد. هر فايل غيرضروري را ازحالت انتخاب در آوريد و روي OK كليك كنيد.
حذف كردن نتيجه بخش
همچنيـن ميتوانيد با اطمينان از اينكه فايلهايي كه فكـر ميكرديد حذف شدهاند، به طور كامل پـاك شدهاند، هـارد را پاك سازي كنيد. زمانــي كـه فايلـي را بـا فرستادن بـه Recycle Bin حـذف ميكنيد، در واقع طريقه دستيابي ويندوز به آن را حذف ميكنيد، اما فايل هنـوز بـر روي سيستـم وجـود دارد و كاربـر هيچ راه آشكـاري براي دستيابي به دادههاي آن ندارد. اين حالت به همين صورت بـاقي ميماند تا هاردتان محل آنها را به دادههاي ديگري بدهد كه سيستم از هـارد درايو درخواست ذخيـره آنها را ميكند.
ممكـن است اگـر اطلاعات اصلي را به طور تصادفي حذف كنيد، داشتن فايلهايـي كه قابـل بازيابـي هستند، مفيد به نظر آيد، ولي اگـر اين دادههـاي حذف شـده حاوي اطلاعـات حساسـي باشند كـه نميخـواهيد كسي آنهـا را بيابد، دراين صـورت بايد مطمئن شويد كه آن دادههـا به صورت دائم حذف شده اند.
قطعه قطعه كنندههاي فايل (File Shredders)، دادهها را چندين بار بازنويسي ميكنند تا بازيابي فايلهاي حذف شده، حتي اگر از يك برنامه بازيابيدادههاي با كيفيت بالا استفاده كنيد، مشكل شود. براي مثال، برنامه Mutilate File Wiper محصول شركت Craig Christensen از ســـايـت mutilatefilewiper.com قابل دريافت است. ايـن برنامه، سه سطح امنيتي متفاوت دارد و از آن ميتوانيد براي بازنويسي دادههايتـان تا 297 بار استفاده كنيد. به عـلاوه، به ياد داشته بـاشيد كه قطعه قطعه كننـدههاي فايـل فقط به امنيـت سيستم كمك نميكنند، بلكه ميتـوانند فضاي هارد را نيز آزاد كنند.
يكپارچه سازي سيستم
بعد از اينـكه فايـلهـاي غيرضـروري را حذف كـرديد، آماده هستيد تا فايـلهايـي را كه لازم داريد، سـازماندهـي كنيد، بنابراين ميتوانيد از بـرنامه مفيد ديگـري كه درتمـام ويندوزها وجـود دارد بـه نـام Disk Defragmenter استفــاده كنيــد. زمانـي كه برنـامهها و فايلها راحذف ميكنيد، خـواه از برنامه Disk Cleanup استفـاده كنيد يا برنـامه ديگري، عمـل حذف كردن بـاعث باقي گذاشتن جاهاي خالـي روي هـارد ميشود. اگرچه، داشتن فضاي زيـادي كه از حذف دادههاي غير ضروري به دست ميآيـد، خـوب است، ولي داشتـن دادهها به صـورت پراكنده برروي هارد كارآيي ندارد. زماني كه دادهها به صورت پراكنده برروي هارد قرار گيرند، ويندوز و ديگر برنامهها براي مـواردي كه لازم دارند بـايد زمان بيشتري را اختصاص دهند. عمل يكپارچه سازي درايو را تشخيص ميدهد و دادههـا را به صـورت فشرده كنـار هم قرار ميدهد. دانستـن اينكه چگـونه اين عمل انجام مي شود لازم نيست، ولي بهتراست كه چگونگي استفاده از ابزارهاي لازم براي به دستآوردن نتيجه بهتر را بدانيم.
در ويندوز XP، منوي Start را باز كنيد و روي All Programs و سپـــــسAccessories، و در نهــــــايــت
Disk Defragmenter كليك كنيد. برنامه Disk Defragmenter جزئياتـي همانند نوع فايل سيستم، ميـزان بزرگي هـارد درايو و ميزان فضاي آزاد درايو را نشان ميدهد. ( شكل ۲)
اوليـن مرحله، دانستن اين مطلب است كه يكپارچه سازي تـا چـه حـد لازم است. تمـام برنامههاي باز را ببنديد و روي دكمه Disk Defragmenter Analyze كليك كنيد. بعد ازچند ثانيه، نمـودار، چگونگـي گروهبنـدي دادههـا بـر روي هارد درايـو را نشـان ميدهد (خطوط قرمز بخشها را نشـان ميدهند) و يك كادر به شما گـزارشي ارائه ميدهد. زماني كه عمل يكپارچه سازي پـايـان يابد، نمـودار ديگـري ميزان فضاي هارد درايو را نشان ميدهد.
كنار گذاشتن نرم افزارهاي تبليغاتي و جاسوسي
يـك راه ديگـر براي افزايش فضاي هارد درايـو و نيـز افـزايش سـرعت، حذف هر گـونه نرم افزار تبليغاتي و جاسوسـي است. اين نـرم افزارها نه تنهـا فضـاي هارد را اشغال كرده و سرعت سيستم را پايين ميآورند، بلكـه در انجـام كارهاي پردازشي نيـز باعث ايجاد اشتباهاتي ميشوند و نيز نوار ابزارهايي ناخواسته اضافه ميكنند و تنظيمات مرورگر را خراب ميكنند. بدتـر از همه اينكه اين نرمافزارها، اطلاعاتي درمورد شما جمعآوري ميكنند و با استفـاده از اتصال اينترنتتان آن را براي شخص ديگـري ميفرستند.
در بسياري حالات، اين برنامههاي مخرب بدون اينكه شما بدانيد خود را نصب ميكنند و بنابراين داشتن يك ضد ويروس براي يافتن و حذف اين برنامهها مهم است.
ابزارهاي چند منظوره
اگر چه ابزارهاي متعددي وجـود دارند كه بر يك شيوه از پاك كردن اطلاعات كامپيوتر تاكيد دارند، ولي تعدادي از آنها به صورت مجموعهاي از ابزارها هستند. توصيه ميكنيم كه از بــرنامههــاي 2006 Norton System Works (واقــع در ســايت www.symantec.com)، (واقع در سايت us.mcafee.com وSystem Cleaner 5
سايت www.pointstone.com استفــاده كنيد. زيــرا آنهـا ممكن است ابزارهاي مناسبي براي شما داشته باشند. استفاده از چنين ابزارهايي به شما امكان انجام كارهاي بيشتري را بهصورت همزمان ميدهد و درنتيجه زمان بيشتري خواهيد داشت و ميتوانيد به كارهاي ديگري نيز برسيد.